PANTIG AT PALAPANTIGAN

Ang pantíg o sílabá ay isang yunit ng tunog na binubuo ng isang patinig o kambal- patinig at isa o mahigit pang katinig. Bawat patinig (a/e/i/o/u) ay isang pantig; samantala, kailangan ng bawat katinig ang isang patinig upang maging pantig. Dagdag pa, may isa lámang patinig sa bawat pantig samantalang maaaring mahigit sa dalawa ang katinig sa isang pantig.

2.1 Kayarian ng Pantig. Alinsunod sa sinundang paliwanag, ang pantig ay maaaring binubuo ng isang patinig, o isang katinig at isang patinig, o dalawa o mahigit pang katinig at isang patinig. Sumusunod ang mga kayarian ng pantig sa pasulat na simbolo at kinakatawan ng P ang patinig at ng K ang katinig:

Pansinin na ang mga itinanghal na kayarian ng pantig ay nakabatay sa paraan ng pagsulat sa kasalukuyan at hindi sa posibleng tunog sa isang pantig. Sa gayon, hindi nitó nailalarawan ang pagkakaroon ng kambal-patinig sa pantig dahil sa kasalukuyang tuntunin sa pagsulat ng pantig na may kambal-patinig (tingnan ang seksiyong 5). Pansinin din na ang mga pantig na may dalawa o mahigit pang katinig ay malimit na taglay ng salitang hiniram mula sa Espanyol o Ingles.

2.2 Pagpapantig ng mga Salita. Ang pagpapantig ay paraan ng paghati sa isang salita alinsunod sa mga pantig na ipinambuo dito. Nakabatay ito sa grafema o nakasulat na mga simbolo. Halimbawa, /u•be/ (ube), /ba•hay/ (bahay). Narito ang ilang tuntunin:

Una, kapag may magkasunod na dalawa o mahigit pang patinig sa posisyong pang-una, panggitna, at pandulo, ito ay inihihiwalay na pantig. Halimbawa: /a•ak•yat/ (aakyat), /a•la•a•la/ (alaala), / to•to•o/ (totoo).

Ikalawa, kapag may magkasunod na katinig sa loob ng isang salita, ang una ay isinasáma sa sinundang patinig at ang ikalawa ay isinasáma sa kasunod na pantig. Halimbawa: /ak•lat/ (aklat), /es•pes•yal/ (espesyal), /pan•sit/ (pansit), /os•pi•tal/ (ospital). Nasasaklaw nitó pati ang mga digrapo, gaya sa /kut•son/ (kutson), /sit•sa•ron/ (sitsaron), /tit•ser/ (titser).

Ikatlo, kapag may tatlong magkakasunod na katinig sa loob ng isang salita, ang unang dalawa ay sumasáma sa patinig ng sinundang pantig at ang ikatlo ay napupunta sa kasunod na pantig. Halimbawa: /eks•per•to/ (eksperto), /trans•fer/ (transfer), /ins•pi•ras•yon/ (inspirasyon).

Ikaapat, kapag ang una sa tatlong magkakasunod na katinig ay M o N at ang kasunod ay alinman sa BL, BR, DR, PL, at TR, ang unang katinig (M/N) ay isinasáma sa unang patinig at ang sumunod na dalawang katinig ay napupunta sa kasunod na pantig. Halimbawa: /a•sam•ble•a/ (asamblea), /tim•bre/ (timbre), /si•lin•dro/ (silindro), /tem•plo/ (templo), /sen•tro/ (sentro).

Ikalima, kapag may apat na magkakasunod na katinig sa loob ng isang salita, isinasáma ang unang dalawang katinig sa sinusundang patinig at isinasáma ang hulíng dalawang katinig sa kasunod na pantig. Halimbawa, /eks•plo•si•bo/ (eksplosibo), /trans•plant/ (transplant).

2.3 Pantig na Inuulit. Kapag ang salita ay nagsisimula sa patinig, ang patinig lámang ang inuulit. Halimbawa: /a•ak•yat/ (aakyat), /i•i•big/ (iibig), /u•u•bu•hin/ (uubuhin). Nagaganap din ito kahit may panlapi ang salita. Halimbawa: /ma•a•ak•yat/ (maaakyat), /u•mi•i•big/ (umiibig), /u•mu•u•bo/ (umuubo).

Kapag nagsisimula sa kayariang KP ang salita, ang unang pantig lámang ang inuulit. Halimbawa: /la•la•kad/ (lalakad), /ba•ba•lik/ (babalik). Nagaganap din ito kahit may panlapi ang salitang-ugat. Halimbawa: /mag•la•la•kad/ (maglalakad), /pag•ba•ba•lik/ (pagbabalik).

Kapag nagsisimula ang salita sa kambal-katinig o kumpol-katinig (consonant cluster), ang unang katinig at patinig lámang ang inuulit. Halimbawa: /i•pa•pla•no/ (ipaplano), /mag•ta•trans•port/ (magtatransport), /pi•pri•tu•hin/ (piprituhin). Nagaganap ito kahit sa kaso ng hindi pa nakareispel na salitang banyaga. Halimbawa: / mag•be-blessing/, /i•pa•ko-close/, /i•se-share/. Gayunman, maaaring ituring na varyant ang pag-uulit ng dalawang katinig at patinig, gaya sa /i•pla•pla•no/, /mag•ble-blessing/.

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *